Un Hombre, sentado a una mesa, observa un cubilete de dados. Estamos a mitad de una partida al mentiroso o, quizás, la partida no haya comenzado aún. No lo sabemos. El caso es que el Hombre espera el próximo movimiento de su contrincante, solo que frente a él no hay nadie. O quizás, sí. El juego es una excusa para hablar de cualquier cosa, por ejemplo, de la familia, de trabajo, de política o de Dios. De mentiras.
A Man sits at a table, staring at a dice cup. We’re midway through a game of liar’s dice—or perhaps the game hasn’t even begun. It’s unclear. What’s certain is that the Man is waiting for his opponent’s next move… only there’s no one sitting across from him. Or maybe there is. The game becomes a pretext to talk about anything and everything: family, work, politics, God. And lies.
Notas. / Notes on the piece.
El Mentiroso nace del deseo de investigar, junto al actor Àngel Fígols, un monólogo de pequeño formato en el que profundizar sobre el concepto de la "compasión". En el proceso de escritura y ensayos nos propusimos enfrentarnos a un personaje que no produjese ningún tipo de compasión, todo lo contrario. Partimos de la experiencia real de un grupo de actores poniéndose a prueba antes de cada función: su capacidad de engañar a los otros por medio del mentiroso, un juego de dados. A esto unimos retazos biográficos de un personaje público dedicado profesionalmente al engaño. Un simple juego de dados se convirtió así en un juicio popular para el espectador.
El Mentiroso was born from the desire to explore, together with actor Àngel Fígols, a small-format monologue that would delve into the concept of “compassion.” During the writing and rehearsal process, we set ourselves a challenge: to confront a character who would inspire no compassion whatsoever—quite the opposite. We began with a real-life experience: a group of actors testing their ability to deceive each other by playing liar’s dice before each performance. To that, we added biographical fragments from a public figure whose profession revolved around deceit. A simple dice game thus became a kind of public trial for the audience.
Autor dramático, director de escena y guionista. Xavier Puchades es doctor en Filología Hispánica, especializado en teatro moderno y contemporáneo, ejerce también como investigador y docente. Entre 1999 y 2005, forma parte del colectivo Teatro de los Manantiales de Valencia donde estrena, entre otras, Escoptofilia (2000) o Desidia (2006). Ha recibido encargos de compañías privadas y teatros públicos, entre los que destacan: El cielo en una estancia (2006), Y volveremos a cenar en la calle (2017) o Los nuestros (2018); como dramaturgo, en piezas de danza, Sospechosos (2015), A-normal o la oveja errante (2017), Drap (2018), #outFit (2019) o Social animal (2019). Ha adaptado y dirigido piezas de Sarah Kane, Javier Daulte, Rafael Spregelburd o Guillermo Calderón. Ha participado en proyectos colectivos de denuncia social como Zero Responsables (2010) o Valèntia (2012). Sus últimos trabajos como autor los ha realizado con teatrencompanyia: El escondite (2012), El mentiroso (2012) o Éxito (antes de las elecciones) (2015), entre otras. Ha recibido numerosos premios como el Premio Max Aub al mejor autor por Ácaros, o el de la Crítica de los Escritores Valencianos por Saqueo.
Playwright, stage director, and screenwriter, Xavier Puchades holds a PhD in Hispanic Philology, specializing in modern and contemporary theatre, and also works as a researcher and educator. Between 1999 and 2005, he was part of the Teatro de los Manantiales collective in Valencia, where he premiered works such as Escoptofilia (2000) and Desidia (2006). He has received commissions from both private companies and public theatres, including El cielo en una estancia (2006), Y volveremos a cenar en la calle (2017), and Los nuestros (2018); as a playwright for dance pieces, he has written Sospechosos (2015), A-normal o la oveja errante (2017), Drap (2018), #outFit (2019), and Social animal (2019). He has adapted and directed works by Sarah Kane, Javier Daulte, Rafael Spregelburd, and Guillermo Calderón. Puchades has also participated in collective projects addressing social issues, such as Zero Responsables (2010) and Valèntia (2012). His most recent works as an author have been created with teatrencompanyia, including El escondite (2012), El mentiroso (2012), and Éxito (antes de las elecciones) (2015), among others. He has received numerous awards, including the Max Aub Prize for Best Playwright for Ácaros and the Valencian Writers’ Critics Award for Saqueo.
Escritura. / Style.
«Me interesa explorar diferentes formatos textuales aplicados a las artes escénicas. Los puntos de partida suelen ser diversos: en Saqueo, parto de la imagen de una ballena encallada en proceso de putrefacción y una anciana observándola; Sospechosos surge, por el contrario, de un proyecto de danza de inserción social. Mis obras, creo, merodean cuestiones como la dignidad o la resistencia ante ciertas injusticias incomprensibles y que cualquiera puede cometer. Las influencias trato de que sean lo menos intencionadas posibles. Escribiendo, leo y veo cosas aparentemente contradictorias: El bandido, de Robert Walser, y una biografía de Eduardo Zaplana, por ejemplo. Enzensberger decía que Eisenstein empleaba "el método de la ballena": "Era alguien que trabajaba con enorme cantidad de material. Uno deja entrar todo el placton, deja que se acumule… Y algo queda". Mi forma de trabajar es parecida. Puedo escribir en solitario, a cuatro o más manos, junto a intérpretes en procesos de investigación escénica. Para mí, es importante dirigir a otros autores para evolucionar en la escritura propia, para descubrir nuevas maneras de escribir y evitar la comodidad de estrategias ya exploradas.» (Xavier Puchades).
«I’m interested in exploring different textual formats applied to the dramatic arts. The starting points are often very diverse: in Saqueo, for example, I start with the image of a beached whale in the process of putrefaction, being observed by an elderly woman; Sospechosos, meanwhile, starts with a social integration dance project. I feel that my works revolve around questions about concepts such as dignity and the resistance to certain incomprehensible injustices we are all capable of committing. I try to make my influences as less intentional as possible. By writing, I read and see things that appear to be contradictory: The Robber, by Robert Walser, and a biography of Eduardo Zaplana, for example. Enzensberger said that Einstein employed “the whale method”: “He was somebody who worked with an enormous amount of material. You let all of the plankton enter and build up... and something is left”. My form of writing is similar to this. I can write on my own, with another person or as part of a larger group, together with actors in processes of dramatic research. For me, it is important to direct the work of other authors for one’s own writing to evolve, to discover new ways of writing and to avoid staying within your comfort zone of strategies that you have already explored.» (Xavier Puchades).
Coescrita con Ángela Verdugo
Sala Carme Teatre, Valencia, 2019
Nominación a mejor espectáculo de danza, Premis de les Arts Escèniques de la Generalitat Valenciana, 2019
Revista Red Escénica, Teatro de lo Inestable, València
Coescrita con Patrícia Pardo, Begoña Tena y Juli Disla
Teatre Principal, Valencia
XXX Premio de Teatro de la Crítica de los Escritores Valencianos (Associació Escriptors en Llengua Catalana) 2020
Colección Textos en Escena, Institut Valencià de Cultura, Valencia
Coescrita con Begoña Tena
Teatre El Musical, Valencia
Editorial Alupa, Valencia, 2017 + Dramatúrgia Valenciana Contemporània. Editorial Comanegra-Institut del Teatre de Barcelona, 2021
Premi Palanca i Roca, Premis Literaris Ciutat d'Alzira 2015 + Premi de Teatre de la Crítica dels Escriptors Valencians (AELC), 2017
Edicions Bromera, Alzira
Coescrita con Arturo Sánchez Velasco para la obra colectiva Zero Responsables
Sala Matilde Salvador, Valencia
Premio AAPV a la mejor aportació teatral (Zero Responsables)
Artezblai, Bilbao, 2017
Auditori d'Alaquàs, Valencia
Premio Castell d'Alaquàs al mejor texto y proyecto escénico
Premi Max Aub de les Arts Escèniques de Teatres de la Generalitat Valenciana
Biblioteca Teatral Premis Max Aub, Teatres de la Generalitat Valenciana, València, 2006
Dies d'ensalada, creación colectiva
Sala Matilde Salvador, Valencia
Premi al Mejor Texto Escènia
Colección Teatro Siglo XX, Universitat de València, 2001
Casa de Cultura de Foios. Festival Escènia 2002
Premio Ciudad de Requena 1998
Premio Especial Festival Escènia
Ayuntamiento de Requena, Edisena, 2000 (edición incompleta)